Psychiatrie: een specialisme in de geneeskunde die nog steeds veel mensen afschrikt en waar nog steeds een ongelooflijke taboe op rust. Terwijl het net zo zeer een specialisme is als een ander en een psychische ziekte net zozeer een ziekte is als een lichamelijk ziekte.

Onze opleiding tot verpleegkundige bestaat uit verschillende delen. In het eerste jaar wordt er een basis gelegd, in het 2^e en 3^e jaar werken we met domeinen. Per domein zie je leerstof die behoort tot dat specifiek domein. Het domein dat ik nu doorlopen heb is de geestelijke gezondheid. Het domein waar ik wel heel erg nieuwsgierig naar was, maar wat mij ook wat afschrikte, omdat je niet goed weet wat je te wachten staat. Het is zo anders dan alle andere domeinen waarin je pediatrie, ouderenzorg en kritieke zorgen bestudeerd. Dit domein bestaat hoofdzakelijk uit psychologie, psychopathologie, de verpleegkundige zorgen hierbij en zeker niet te vergeten is de communicatie.

Communicatie is in dit onderdeel uiterst belangrijk. Je moet op de juiste manier kunnen luisteren om de patiënten het gevoel te geven dat er écht geluisterd wordt. Toen ik aan de opleiding begon dacht ik dat ik goed kon luisteren, maar niets was minder waar. Luisteren naar iemand is veel ingewikkelder en moeilijker dan gewoon je oren spitsen en het geluid waarnemen. Dat alleen al, was een uitdaging. De theorie die erbij komt kijken is dus ook niet makkelijk, maar wel heel interessant. Je leert waarom mensen met een bepaalde pathologie reageren op die speciale manier. Je leert daarop te reageren. Dat maakt dit domein voor mij zo intrigerend. Door die kennis, verandert je beeld op een ‘psychiatrische’ patiënt.

Veel mensen denken dat in een psychiatrische afdeling ‘gekken’ zijn opgenomen. Dat is een beeld dat er al jarenlang inzit, en (vrees ik) niet snel zal veranderen. Echter is dit totaal fout. De patiënten op deze afdelingen zijn patiënten zoals je ze overal vindt: mensen zoals jij en ik. Mensen die ziek zijn. De ene wat meer dan de andere, maar elke patiënt met zijn eigen achtergrond. Ik vergelijk die achtergrond altijd met een rugzak. Iedereen heeft een rugzak die je met je meedraagt. Bij alles wat je meemaakt in je leven, wordt die rugzak telkens een beetje meer gevuld. De ene persoon zijn rugzak is voller dan de andere. Op het moment dat je hem niet meer kan dragen, ga je door je knieën. Dat is het moment dat iemand met psychische problemen hulp nodig heeft. Eigenlijk zou iedereen het domein geestelijke gezondheid eens moeten doornemen, om je beeld op dit specialisme te veranderen. Ik ken nu wel al enkele psychiatrische patiënten en ik kan met volle overtuiging zeggen dat je het aan die mensen niet ziet hoor. Het zijn stuk voor stuk mensen die een rugzak hebben en onze taak als verpleegkundige is die rugzak niet per se te legen, want iets wat erin vastzit, haal je er niet zomaar uit. Wel leren we op pad gaan met die rugzak en ervoor te zorgen dat het voor de drager een beetje dragelijker wordt.

Eline